Vijf faalpunten van de slimme meter

Vijf faalpunten van de slimme meter

Opinie – Momenteel loopt de grote uitrol van slimme meters, of ‘grootschalige aanbieding’ zoals men het liever zegt. Maar het systeem van uitlezen op afstand blijkt helemaal niet zo slim en draagt in huidige opzet niet bij aan de energietransitie. Vijf faalpunten op een rij.

1. Slimme meter toch niet zo veilig

Met deze kop beschreef NRC Handelsblad onlangs het ‘lek’ dat bestaat in het systeem van uitwisseling van energiedata van de zogenaamd ‘slimme’ meter. Netbeheer Nederland beschrijft het probleem op haar website. Bedrijven die apps leveren voor energiemonitoring hebben in principe toegang tot de data van àlle slimme meters. Netbeheer Nederland haast zich nu om met een gedragscode voor die bedrijven – de ‘Overige Diensten Aanbieders’ – te komen. Maar die was er al: men behoort een schriftelijke machtiging te hebben van de bewoner voor de energiedata. Bovendien moet deze machtiging ieder jaar vernieuwd worden. Zonder controle daarop zal het risico blijven bestaan dat een kwaadwillende ODA verbruiksdata gaat verkopen aan inbrekers. Om maar wat te noemen.

2. Slimme meter bespaart niet

Inzicht in energiedata verhoogt het bewustzijn van het verbruik van elektriciteit en gas en mogelijke onnodige verspilling daarvan. De slimme meter zelf zorgt helemaal niet voor energiebesparing. Sterker nog, diegene die actief op energie wil besparen, weet zelf wel dat de CV op tijd uit kan en dat je niet onnodig lichten laat branden. Of juist niet, als je dat comfortabel en gemakkelijk vindt. Voor monitoring van het energieverbruik is ook helemaal geen slimme meter nodig. Ook bestaande, analoge meters laten zich prima uitlezen en zijn te koppelen aan handige apps. Het aandringen op installatie van de slimme meter hoort thuis in de categorie ‘bespaarbetutteling’.

3. Slimme meter ziet geen zonnepanelen

De slimme meter software bevat vier telwerken, voor normaal en piektarief en voor afname (levering) en teruglevering. De meter ‘ziet’ wel wat teruggeleverd wordt aan het net, zoals de draaischijfmeter terug draait, maar ziet niet wat zonnepanelen of een windmolen aan stroom produceren. Gemiste kans, want nu moet een extra meter opgenomen worden om de opbrengst van zelf geproduceerde elektriciteit te kunnen meten. Omdat de netbeheerder lokaal opgewekte stroom niet ziet, is het ook niet zeker dat salderen gaat lukken. Consumenten moeten zelf opgeven dat men zonnepanelen gebruikt.

4. Binnen drie maanden geïnstalleerd

Dat is de belofte van de netbeheerders. Maar de praktijk is anders. Voor diegene die de ‘grootschalige aanbieding’, het eufemisme voor grote uitrol niet willen afwachten, kan een prioriteitsplaatsing aangevraagd worden. Netbeheerders hebben zich verplicht binnen drie maanden de meters te verwisselen. Dat wordt in praktijk lang niet altijd gehaald en soms is plaatsing zelfs niet mogelijk. Zo blijken gasmeters met een groot kaliber niet voorradig te zijn. Ook hanteren netbeheerders verschillende voorwaarden. Zo plaatst Delta alleen ‘duo-setjes’ (dus elektra en gas). Staat de gasmeter te ver weg – of is deze er niet – dan is de plaatsing ‘technisch niet mogelijk’.

5. Slimme meter data niet slim

De meter beschikt over software die ‘near real time’ data opneemt. Eénmaal per etmaal wordt deze dankzij een sim-kaartje doorgebeld naar een centrale dataserver van Energie Data Services Nederland (EDSN). In dat bestandje zitten echter alleen de uurwaarden van het gasverbruik en de kwartierwaarden van het elektriciteitsgebruik. De meter zelf beschikt wel over een uitgang, de P1 poort, waardoor de tien seconden data gebruikt kan worden om bijvoorbeeld de ‘slimme’ thermostaat te voeden. Of dit door eindeloos gepolder komt of door het P-woord (privacy) is niet te achterhalen, maar de meter is alleen binnenshuis ‘slim’. Buitenshuis dus niet.

Smart (energy) data

Het dom houden van slimme meter data is ongeloofwaardig en op termijn onhoudbaar. De kramp van energieleveranciers en netbeheerders om ‘nooit mee te zullen kijken’ is huichelachtig. De ontwikkeling van ‘the internet of things’, de groeiende behoefte aan vraag- en aanbodsturing binnen (lokale) energienetwerken met het schuivende businessmodel van fossiel naar lokaal hernieuwbaar, maakt het analyseren en inzetten van gedetailleerde verbruiksprofielen een logische volgende stap. Voor het ontwikkelen van smart grids en het werken aan smart cities. En als dat niet met de slimme meter kan, dan maar liever met de slimme thermostaat.

Lees ook op Z24 van Jaap Meijers: “Iedereen kan zien wanneer jij doucht“.