Wie verstuurt straks de energierekening?

Wie verstuurt straks de energierekening?
EXPERTBIJDRAGE

‘Als energiebedrijven de slag niet willen verliezen van nieuwe marktspelers, moeten ze inzetten op lokale duurzame initiatieven.’ Een expertbijdrage van Mark Schütz, Managing Director Utilities Capgemini Consulting.

Het Nederlandse energiesysteem wordt lokaler, duurzamer en meer digitaal. De manier van energieopwekking verandert en flexibiliseert. De contouren daarvan worden steeds meer zichtbaar: elektrische auto’s en oplaadpunten beginnen gemeengoed te worden, net als slimme meters en slimme thermostaten. Hoe spelende traditionele energiebedrijven op deze ontwikkeling in? Vooralsnog niet. En in het beste geval onvoldoende. Als ze niet vol inzetten op het veranderende speelveld, dan nemen nieuwe flexibelere marktpartijen zoals lokale, op duurzaamheid gerichte initiatieven of techbedrijven als Tesla en Google hun plaats in.

Het energiesysteem van de toekomst is gebruikers- en niet aanbiedersgedreven. De onbetwiste macht van energieleveranciers is gebroken. Consumenten en zakelijke gebruikers nemen een meer centrale rol in als het gaat om energieopwekking, levering en afname. Duurzame lokale initiatieven worden opgezet omdat de grote bedrijven dit nalaten en niet op de lokale behoeften kunnen inspelen. Het kan niet anders of de traditionele energiebedrijven zijn zich hiervan bewust. Alleen zetten zij hier vooralsnog nauwelijks op in. Grote energiecentrales vormden het hart van hun bedrijf, maar onder grote financiële druk moeten zij zich nu transformeren in een klantgerichte dienstverlener.

Dat gaat vooralsnog zeer langzaam. Energiebedrijven richten zich vooral op winstmaximalisatie, wat ondernemerschap in de weg staat, dat essentieel is voor innovatie. Vanwege technologische ontwikkeling kan er op lokaal niveau steeds meer vermogen uit duurzame bronnen worden gehaald. Denk aan zonne- en windenergie. Een goed voorbeeld is ‘Vehicle2Grid’. Bij dit pilotproject wordt het overschot van opgewekte zonnestroom in een Utrechtse woonwijk opgeslagen in elektrische auto’s. De auto’s ontladen de stroom op hun beurt tijdens piekuren. Als ze niet rijden, tenminste. Hierdoor wordt het netwerk minder belast en is er minder behoefte aan centraal opgewekte energie.

Kleinere, lokale, op duurzaamheid gerichte start-ups en techbedrijven als Tesla en Google kunnen beter inspelen op een aanbiedersgedreven markt en de veranderde wens van de consument. Zij bepalen de (digitale en duurzame) standaard, die veelal klantgerichter is dan die van energiebedrijven. Nu verduurzaming van het energienetwerk vraagt om lokale oplossingen, moeten ook de energiereuzen zich verplaatsen in de lokale situatie. Doen zij dit niet, dan zullen zij op termijn hun ‘license to grow’ verliezen.

Is er op de energiemarkt van de toekomst dan helemaal geen bestaansrecht meer voor traditionele energiebedrijven? Integendeel. Al is het alleen omdat deze bedrijven altijd energie kunnen leveren en beschikken over de infrastructuur. De uitdaging bestaat eruit dit te koppelen aan de lokale initiatieven. Dit vraagteen beter begrip van – alsook inlevingsvermogen in – de behoeften van de lokale markt. Dus dienen zij te investeren in klantgerichtheid, digitalisering en samenwerking om dichter bij de lokale realiteit te komen.

In de voorziening van duurzame energie zullen partnerships tussen grote en kleine op de consument gerichte partijen het succes van de grote energieaanbieder in de toekomst bepalen. Zetten zij in op zowel een duurzaam als een digitaal bedrijfsmodel en het faciliteren van innovatieve services in en rondom het huis, dan kunnen zij de rekening blijven sturen. Zo niet, dan nemen andere bedrijven hun plaats in, en dat kan variëren van Tesla en Google tot juist nieuwe kleine lokale partijen.

Mark Schütz en Jochem van Hove zijn werkzaam bij Capgemini. In dit opinieartikel delen zij hun visie op het belang van smart utilities voor de energiesector.

Mark Schütz is Managing Director Utilities bij Capgemini Consulting en heeft jarenlange ervaring als management consultant. In het bijzonder op het gebied van nieuwe business modellen en (digitale) transformaties.

Jochem van Hove is Principal Consultant Utilities bij Capgemini Consulting. Hij heeft als zowel consultant als leidinggevende lange ervaring in de energiemarkt op het gebied van retail, strategie en innovatie.