SDE+: niet een miljard méér, maar anderhalf minder

SDE+: niet een miljard méér, maar anderhalf minder

Minister Kamp vergroot het SDE+ budget voor lopend kalenderjaar met 1 miljard euro om nog meer subsidiabele projecten een kans te geven. Maar lang niet alle toezeggingen worden benut.

Column – Een miljard extra is een opsteker voor investeerders in duurzame energieprojecten, al betreft het een miljard dat naar voren is geschoven vanuit toekomstig begroot budget. Zo beschouwd wordt dat een kwestie van boekhouden, want tussen ‘beschikken’ en de uiteindelijke kasuitgaven zit een behoorlijk gat.

Tegelijk is de besteding van de SDE+ gelden een discussie waard. Vanwege het principe van ‘de goedkoopste projecten eerst’ – op basis van de door ECN en DNV KEMA berekende basisbedragen – is opnieuw biomassa de grote winnaar. RWE/Essent claimt 1,2 miljard euro en kan daarmee de Amercentrale voeden met houtsnippers uit Canada. Engie scoort 300 miljoen voor de meestook in de kolencentrale op de Maasvlakte. Daarmee verdwijnt maar liefst 1,5 miljard uit de SDE+ pot naar het gaande houden van kolencentrales.

Biomassa duurzaam

De mee- en bijstook van biomassa, voor dit doel meestal hout afkomstig uit bossen in Noord-Amerika dat en masse per schip naar Nederland gebracht wordt, heet in Europa duurzaam. Dat is: op papier. Het hout is hernieuwbaar en daarmee is energie die vrijkomt bij verbranding duurzaam. Het rendement ligt lager dan dat van steenkool en centrales moeten geschikt gemaakt worden voor meestook. Door de recente sluiting van een aantal kolencentrales in ons land, is de bestaande capaciteit voor bij- en meestook geminimaliseerd. Vandaar de aanpassing van de Amercentrale, zeer geschikt voor biomassa vanwege de ligging aan binnenwater.

Tot voor kort was zee- en luchttransport vrijgesteld van allerlei milieubeperkingen zoals het CO2 emissie handelssysteem. In Parijs is gepoogd vrachttransport ook te onderwerpen aan het EU ETS, maar dat heeft het niet gehaald. Toch is het een kwestie van tijd dat het in bulk verschepen van houtsnippers, pellets en andere vormen van biomassa met CO2-beprijzing te maken krijgt. Daarnaast is de vraag naar biomassa stijgend, zodanig dat de huidige kostprijs door toenemende vraag kan gaan stijgen.

Deze (grote) onzekerheden worden ook in het IBO-rapport genoemd, al laten de makers deze buiten beschouwing bij de vaststelling dat voor de korte termijn de kosteneffectiviteit voor CO2-reductie van biomassa meestook groot is. Gunstiger dus dan bijvoorbeeld windenergie, om maar wat te noemen. Dit lijkt een rechtvaardiging voor het beleid van Kamp die zegt biomassa ‘echt nodig te hebben‘.

Beschikt en besteed

Omdat de bij- en meestook van geïmporteerde biomassa moeilijk duurzaam te noemen is en ook geen lang leven beschoren zal zijn – die kolencentrales gaan vanzelf dicht, dat maken u en ik nog wel mee – kan het amper tot nuttige besteding van SDE+ gelden gerekend worden. Zo beschouwd is het budget dit jaar geen 8, maar 6,5 miljard. De extra miljard van Kamp leukt het weer wat op, maar dat zegt nog niets over de kasuitgaven van de regeling.

Hoe het ook weer zit: de SDE+ is een exploitatievergoeding waarbij het verschil tussen de productiekosten per kWh en de marktprijs wordt afgedekt voor een periode van 15 jaren, afhankelijk van de categorie. De beschikking van de SDE+ voor een project, betekent niets meer dan de toezegging dat per daadwerkelijk opgewekte kilowattuur de overheid het kostprijsverschil bijpast, voor de overeengekomen periode.

Maar tussen beschikken en besteden zit een verschil. Veel, erg veel projecten waarvoor een aanvraag is ingediend en ook een beschikking is afgegeven, worden uiteindelijk nooit gerealiseerd. Dat geld bijvoorbeeld voor zonne-energie waarbij wel de plannen beschikt worden, maar de panelen er nooit komen door gebrek aan financiering. Of projecten die minder kWh produceren dan van te voren bedacht. Vandaar dat de kasuitgaven van de SDE+ meer zeggen, dan de jaarlijks te vergeven subsidiepot. Zie hieronder de grafiek met groen voor biomassa.

windmolens_subsidie

(Bron: CBS)

De omvang van het jaarlijks toe te kennen SDE+ budget of het aantal projecten met beschikking, geeft, net als die vooruitgeschoven miljard van Kamp, niet het juiste beeld. Beter is het om te kijken naar de kasuitgaven, zo’n 700 miljoen euro per jaar. Voor de SDE+ is de Opslag Duurzame Energie (ODE) in het leven geroepen. De inkomsten van de ODE-heffing afkomstig van huishoudens bedraagt jaarlijks een kleine 4 miljard euro. Ruimte zat voor meer duurzame energie en nog veel meer als we die onzinnige biomassa meestook weer achter ons kunnen laten.

Onderstaand de stand van zaken na de eerste ronde van SDE+ beschikking in 2016. Komende herfst is de tweede ronde, met dezelfde basisbedragen, maar dan voor 5 miljard.

SDE2016juli

Bron: Ministerie van Economische Zaken