Het economische einde van fossiele energie

Het economische einde van fossiele energie
EXPERTBIJDRAGE

Ondanks het opzeggen van het klimaatakkoord door president Trump, is het economische einde van fossiele energie nabij. Peter Desmet legt in deze expertbijdrage uit hoe hernieuwbare energiebronnen economisch de slimme keuze zijn en fossiele energiebronnen verslaan.

Expertbijdrage – Sinds 2008 ben ik actief in de zonnepanelenmarkt, maar de afgelopen twee maanden waren waarschijnlijk de interessantste van al die tijd. In deze periode vielen drie evenementen samen: de grootste zonnepanelenbeurzen van de wereld en van de Europa, de SNIEC in Shanghai en de Intersolar in München, en de jaarlijkse Nederlandse conferentie The Solar Future. De conclusie van deze drie evenementen: het fossiele tijdperk zou wel eens voor 2020 aan haar economische einde kunnen komen.

Van windenergie weten we inmiddels dat de investeringskosten snel zijn gedaald de afgelopen jaren, waardoor de prijzen voor windstroom op een punt zijn beland dat ze concurrerend zijn met fossiele stroom. In april bewees het Deense Dong dit door twee aanbestedingen te winnen waarbij geen subsidies meer nodig zijn.
In mei was er een aanbesteding voor zonnestroom in India. Alle aanbieders boden een kilowattuur prijs onder de kostprijs van kolenstroom. In India is uiteraard veel meer zon, maar al eerder, eind 2016, bood – wederom een Deens – energiebedrijf in een Duitse aanbesteding een kilowattuur prijs die maar net boven de prijs van kolenstroom lag.

Deze aanbestedingen, in combinatie met de technologische- en met name de prijsontwikkelingen die werden besproken op de recente beurzen en conferenties, laten er geen twijfel over bestaan: we gaan met wind én zon door de prijsbarrière heen van kolenstroom van zo’n 3 tot 4 cent per kilowattuur. Wereldwijd. En dat gaan we sneller doen dan ook ik had verwacht. Niet ergens voor 2050, niet in het volgende decennium, maar in het overgrote deel van de wereld nog voor 2020. En dat betekent dus het economische einde van fossiele energie.

Brogues of sandalen

Ik benadruk het economische einde, omdat met alle oorlogen én de klimaatverandering die fossiel op haar geweten heeft het ethische einde allang voorbij is. De mens heeft echter keer op keer laten zien dat het ethische niet zo’n doorslaggevende rol speelt. ‘Eerst komt het vreten, en dan de moraal’, zoals Bertolt Brecht al vaststelde. Tot nu toe was ik dan ook erg negatief over de kansen van de mensheid om het klimaatprobleem op te lossen, maar inmiddels word ik met de dag optimistischer. Want als hernieuwbare energiebronnen economisch de slimmere keuze zijn, dan maakt het niet meer uit of je je portemonnee of het voortbestaan van de mensheid vooropstelt. Of je brogues of sandalen draagt.

Dat deze beweging al in gang is gezet is duidelijk zichtbaar aan de investeringen die er wereldwijd in fossiele energie en hernieuwbare energie worden gedaan. Sinds 2015 is de laatste categorie groter. Wederom in India werden, in reactie op de uitslagen van de zonnestroom-aanbestedingen in mei, per direct de plannen voor 13,7 Gigawatt aan nieuwe kolencentrales geannuleerd. Hetzelfde India dat in 2014 nog van plan was haar kolencentrale capaciteit te verdubbelen. Drie jaar, en het plan was achterhaald.

Het kan niet! …Het is al zo!

Natuurlijk zullen er ook nu nog velen roepen dat het allemaal niet mogelijk is. Dat de efficiëntie van zonnepanelen nog te laag is, dat opslag nog te duur is, dat panelen alleen maar goedkoop zijn omdat de Chinezen ze dumpen. Allemaal wellicht in een verleden ooit waar, maar deze industrie gaat zeer snel en is inmiddels zeer groot. De werkelijkheid is dat de voorbeelden in Duitsland en India al laten zien dat panelen niet meer te duur zijn en de efficiëntie niet te laag. Beiden zijn op een punt aanbeland dat ze kolenstroom kunnen verslaan, of dat voor 2020 zullen kunnen doen, afhankelijk van in welk land je de vergelijking maakt.

De werkelijkheid is dat de Chinezen inmiddels een industrie hebben opgebouwd die zo’n 50 keer groter is dan de Westerse productiecapaciteit en dat de schaalvoordelen die daaruit voorkomen de voornaamste redenen zijn dat hun panelen zo snel in prijs zijn gedaald. Een conclusie die het Amerikaanse overheidsinstituut NREL al in 2013 trok en afgelopen maand nog eens bevestigde. De werkelijkheid is dat ook de opslagtechnologie – die nodig is om zonnestroom op hele grote schaal in ons elektriciteitsnetwerk te integreren – al zo ver gevorderd is dat er in Duitsland al concepten op de markt zijn waarbij consumenten alleen in zonnepanelen en een batterij moeten investeren om verder nooit meer voor hun stroom te hoeven betalen. Zoveel financieel voordeel kan er gehaald worden uit het aanbieden van de batterijcapaciteit aan het netwerk.

Gniffelen om Trump

Dus terwijl de hele wereld in verontwaardiging ontstak toen Trump zich terugtrok uit het klimaatakkoord, moest ik stiekem alleen maar een klein beetje gniffelen. Het pleit is immers al beslist. Het mooiste voorbeeld is het republikeinse stadje Georgetown in Texas dat voor 100% op duurzame energie draait. Hoe conservatief oliestaat Texas ook moge zijn, ze hebben hun berekeningen gemaakt en zijn tot de conclusie gekomen dat duurzaam simpelweg goedkoper is. Om met de woorden van die andere Amerikaanse president te spreken: ‘it’s the economy, stupid’.

Ik ben ooit vanuit overtuiging in de zonnestroomsector gestapt, maar was altijd econoom genoeg om te weten dat alleen economische drijfveren de mensheid kunnen doen veranderen. Welnu, dit moment is aanstaande. En van een pessimist word ik weer optimist. Je ziet het spel keren, langs alle kanten treden bedrijven, ook van de voorheen fossiele soort, ineens toe tot de markt van hernieuwbare energie. Bedrijven worden nu eenmaal geacht te investeren in de toekomst, anders dan conservatieve politici die willen blijven investeren in het verleden. En met verbazing heb ik dan ook de afgelopen anderhalve maand al de nieuwe ontwikkelingen op de beurzen, conferenties en in de media gevolgd. Ik durf inmiddels te dromen over het post-fossiele tijdperk. Zou dat ook het einde betekenen van de oorlogen om olie? Of sla ik dan door?

Peter Desmet, CEO van de Solarclarity Group, groothandel in zonnepanelen en aanverwante artikelen, actief in de Benelux en het Caraïbische gebied.