Elektrische rijders helpen met stabilisering hoogspanningsnet

Elektrische rijders helpen met stabilisering hoogspanningsnet

Accu’s in elektrische auto’s kunnen ingezet worden voor de stabilisering van het hoogspanningsnetwerk. Een kort interview met Leo Dijkstra van IBM, die betrokken is bij deze pilot waarin blockchain-technologie centraal staat.

Tennet is verantwoordelijk voor de stabiliteit van vraag en aanbod op het hoogspanningsnetwerk. Dit wordt ingeschat op basis van de handel op de termijnmarkt, day ahead- en intraday markt. Is er dan nog verstoring op het netwerk, dan kan Tennet een beroep doen op diverse soorten reservecapaciteit via de onbalans-markt.

Decentrale batterijen

Met de toegenomen elektriciteitsproductie uit duurzame bronnen neemt de volatiliteit op het net toe. Daarnaast zijn er in de toekomst waarschijnlijk minder conventionele centrales beschikbaar om de benodigde flexibiliteit te leveren. Een veelvoud aan kleinere, decentrale batterijen kan een uitkomst bieden.

Tennet start nu een pilot met duurzame energie-leverancier Vandebron die als een soort ‘aggregator’ minimaal 300 elektrische rijders gaat verzamelen. De accu’s van deze rijders kunnen gecombineerd worden tot een blok van minimaal 1 MW dat kan dienen als regelvermogen voor Tennet.

Tennet kan dankzij deze toepassing tijdens een laadsessie het laden van de auto tijdelijk onderbreken. Daarmee kan de vraag naar elektriciteit gereguleerd worden. Daarbij draait het om de verstoringen die onverwacht zijn. Bijvoorbeeld uitval van productie of een plotselinge piek in de vraag en productie als het weer opeens verandert.

De rijder bepaalt via de Vandebron-app de kaders voor de Tennet-ingreep. Hij kan bijvoorbeeld aangeven dat de accu altijd minimaal voor 25% opgeladen moet zijn voordat Tennet een laadssesie kan onderbreken. Het omgekeerde, terugleveren vanuit een volle accu aan het netwerk, behoort vooralsnog niet tot de mogelijkheden.

Administratie in de blockchain

Tennet betaalt de rijder voor zijn medewerking een bedrag dat kan oplopen tot 250 euro per jaar. De administratie van de stop/start bewegingen wordt vastgelegd in een blockchain. Tennet en Vandebron rekenen af op basis van deze blockchain-administratie en Vandebron keert uit aan de rijders.

Blockchain is een type software waarmee transacties achter elkaar in blokken vastgelegd en versleuteld kunnen worden. De database wordt gedistribueerd over alle deelnemers aan het netwerk. Het is niet mogelijk om achteraf transacties te wijzigen. Zo ontstaat er ‘één waarheid’ omtrent de transacties.

Performance

Veelgehoord is de kritiek op de lage snelheid waarmee blockchain-transacties afgehandeld worden. Dat is bijvoorbeeld merkbaar bij anonieme blockchain-netwerken waarop crypto-valuta als Bitcoin worden bekrachtigd.

Leo Dijkstra is bij IBM verantwoordelijk voor de Tennet-Vandebron-toepassing, en erkent dat de performance inderdaad van groot belang is omdat Tennet voor deze balanshandhaving reageert in seconden. Dijkstra: ‘In onze toepassing worden echter geen financiele transacties afgehandeld die bekrachtigd zouden moeten worden, maar uitsluitend de start- en stop-bewegingen. Dat scheelt in de snelheid. Daarnaast is het geen anoniem netwerk maar een afgesloten business-netwerk waarin de partijen bekend zijn. Ook dat scheelt. Tenslotte gebruiken we HyperLedger-software die steeds meer geoptimaliseerd op het gebied van performance.’

Wat waren de grootste obstakels bij dit project?

‘Enerzijds de bestaande regelgeving die beperkend werkt, omdat die is ontworpen met klassieke energieopwekking in gedachten. Voorbeeld zijn de minimale omvang van biedingen voor flexibiliteit en andere eisen die gelden in het huidige marktmodel. Anderzijds kan Tennet zich geen verstoringen op het netwerk veroorloven, dus moeten de transacties heel snel en secuur verlopen. Samengevat is de grootste uitdaging om het nieuwe met het oude te combineren.’

Wanneer is de pilot een succes?

‘Als de particuliere klanten overtuigd zijn van de voordelen. Deels is dat de vergoeding, maar het gaat ook om het idee bij te dragen aan een stabiel en duurzaam netwerk. Voor Tennet is het een succes als er genoeg automobilisten mee gaan doen om een zekere schaal te bereiken. Als je bedenkt dat er 100.000 elektrische auto’s rondrijden in Nederland, dan zou je daar theoretisch de hele balansvoorziening mee kunnen regelen als die tegelijk aan het net hangen.’

Welke andere toepassingen van blockchain in de energiemarkt ziet u?

‘Laden achter de meter. Elektrische leaserijders die thuis laden, betalen privé voor die stroom, terwijl ze met een benzine-auto via hun tankpasje zouden afrekenen. Via een blockchain-toepassing zouden ze thuis hun zakelijke stroom-afname kunnen administreren en verrekenen met de leasemaatschappij. Verder doorgedacht zouden particulieren anderen kunnen laten laden bij hen thuis en vervolgens afrekenen dankzij een blockchain-toepassing. Later dit jaar starten we een pilot rond dit concept. Ook zou er een systeem voor groencertificaten opgezet kunnen worden. Dus de stroom uit PV-panelen zou je daarmee eenvoudig van een certificaat kunnen voorzien.’

Is blockchain geen hype?

‘Bij IBM denken we dat blockchain net zo’n grote impact gaat krijgen als internet. Het voegt als het ware een transactielaag toe aan internet. We zijn nu bezig met pilots in allerlei industrieën, en volgend jaar gaan we die cases opschalen. Blockchain biedt mogelijkheden om veel nieuwe, kleine partijen te laten participeren op de markt. Dat laat het voorbeeld van Tennet en Vandebron zien. Daarmee is het een disruptieve kracht die veel markten op de kop kan zetten.’

Meetup: Blockchain in de energiemarkt

Gaat blockchain de energiemarkt veroveren? Binnenkort organiseren wij een event over dit thema. Wil je op de hoogte gehouden worden? Schrijf je in voor deze alert.
  • Waarin bent u met name geïnteresseerd?
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Beeld Leo Dijkstra: IBM / IBM
Beeld Leo Dijkstra: IBM / IBM