Explosie gascomplex Oostenrijk zorgt voor hevig schommelende Europese gasprijs

Explosie gascomplex Oostenrijk zorgt voor hevig schommelende Europese gasprijs

Na een explosie en brand op dinsdag in een belangrijke Oostenrijkse gasterminal zijn de korte termijnprijzen van aardgas in Europa afgelopen week in eerste instantie fors gestegen. Onder handelaren brak paniek uit, omdat het getroffen distributiecomplex verantwoordelijk is voor ongeveer een derde van al het aardgas dat Rusland naar West-Europa.

Italië riep vrijwel direct na de explosie de noodtoestand uit op energiegebied, omdat er hierdoor geen Russisch gas meer naar het Zuid-Europese land dreigde te komen. Russisch gas voorziet in 30% van de Italiaanse vraag. Gelukkig viel de schade aan de terminal achteraf gezien erg mee, zodat hij al op woensdag weer in gebruik kon worden genomen. Voor de gasprijs in Nederland had deze situatie slechts beperkt effect. Nederland heeft voldoende eigen productie en gas in opslag, en daarnaast kan Nederland via Duitsland gas importeren uit Noorwegen en Rusland. Volgens sommige analisten werd afgelopen week eens te meer duidelijk hoe kwetsbaar het Europese gassysteem is.

Aanvoerproblemen

De fluctuaties op de gasmarkt werden versterkt door meer aanvoerproblemen. Vorige week werd bekend dat er een haarscheurtje zit in het zogeheten Forties Pipeline System, de belangrijkste pijpleiding die zorgt voor de toevoer van Brent-olie (en deels gas) naar de UK. Dat lek blijkt nu groter dan gedacht, waardoor de pijpleiding volledig buiten gebruik wordt genomen voor reparatie. Als gevolg hiervan is de olieprijs inmiddels opgelopen tot het hoogste niveau sinds juni 2015. Of deze trend zich in 2018 voortzet, zal afhangen van de olieproductie in de VS. Meerdere marktkenners denken dat de vraag naar olie in 2018 lang niet zo hoog zal zijn als de productie, ondanks de productiebeperkingen door de OPEC-landen.

Door de aanhoudend sterke vraag naar kolen vanuit het Verre Oosten loopt de kolenprijs nog steeds verder op. Lage temperaturen en een groot tekort aan gas in die regio hebben ervoor gezorgd dat de Chinese regering elektriciteitsproductie door kolencentrales tijdelijk weer heeft toegestaan. Hierdoor zou de prijs de komende weken verder op kunnen lopen. Wellicht wordt deze tendens binnenkort teruggedraaid, nu de kolenprijs in de buurt komt van de kritieke prijsgrens. In dat geval zal de Chinese regering het winnen van kolen in eigen land weer toestaan om zo minder afhankelijk te zijn van de import.

Turbulent jaar

Al met al was 2017 een vrij turbulent jaar op de termijnmarkt voor de levering van elektriciteit en gas. Vooral na de zomer liepen de termijnprijzen hard op als gevolg van nieuwe problemen bij de Franse kerncentrales en grote vraag naar kolen vanuit China. De prijs voor levering van elektriciteit in 2020 en 2021 had vooral last van de aangekondigde maatregel van het nieuwe kabinet tot invoering van een CO2-taks voor de elektriciteit producerende sector in Nederland. De prijzen schoten daardoor fors omhoog. Naar verwachting zal de prijsontwikkeling op de termijnmarkt in 2018 net zo onzeker zijn: de economie is overal op stoom gekomen, waardoor de vraag naar energie enorm is, terwijl we overal middenin de energietransitie zitten. Per eind december is het niet meer mogelijk om elektriciteit en gas in te kopen voor het kalenderjaar 2018. Daarom hieronder een terugblik op de prijsontwikkeling van dat kalenderjaar in de afgelopen jaren.

Energiemarkt Update

Jeroen_SetzJeroen Setz van Wattanders belicht wekelijks de ontwikkelingen op de energiemarkt, signaleert wereldwijde ontwikkelingen die van invloed zijn op prijsvorming en zoomt in op trends in de markt voor fossiele en hernieuwbare energie. Deze update verschijnt wekelijks als nieuwsbrief uitgegeven door Wattanders. Data op basis van ICE Endex. Voor EU ETS kijk op: EEX.com.

Beeld Energiemarkt week 51: Wattanders / Jeroen Setz