Dossier: Zonnepanelen in Nederland

zonnepanelenLaatste update: zomer 2014

Zonne-energie is in Nederland sinds 2012 aan een flinke opmars bezig. De voornaamste reden is dat zonnepanelen steeds goedkoper worden. Vooral voor kleinverbruikers, consumenten en MKB-bedrijven is het interessant om erin te investeren.

Hoewel de solar shake-out veel slachtoffers heeft geëist, loopt Nederland steeds meer warm voor zonnepanelen. In 2013 werd elke vijf minuten een nieuw PV-systeem geplaatst.

In dit dossier geeft EnergieBusiness achtergronden over zonnepanelen in Nederland. Hoe hoog is het rendement op zonnepanelen? Wat is de salderingsregeling voor zonnepanelen? Is er voldoende vraag naar zonnepanelen? Een overzicht.

Branche: zonnepanelen in Nederland

In 2013 werden in Nederland meer dan 100.000 PV-systemen geplaatst. Ter vergelijking: in de gehele VS kwam men uit op 140.000. In totaal is er in 2013 grofweg 100 megawattpiek bijgeplaatst. Dit brengt de totale capaciteit aan zonne-energie op 700 MWp. Vooral in de provincies Noord-Holland, Noord-Brabant en Gelderland werden veel nieuwe systemen geïnstalleerd.

Er zijn verschillende oorzaken van de groeiende PV-markt. Zonne-energie wordt steeds goedkoper. Het is ook zonder subsidie voor een gemiddeld huishouden goedkoper dan stroom van het net. Ook grote investeerders worden steeds meer bewust van de voordelen van zonne-energie, en de toepassing ervan bij nieuwbouw wordt steeds vanzelfsprekender.

De groei van zonne-energie zorgt voor een behoorlijke banengroei. Eind 2012 waren er ongeveer 2.500 banen in de zonne-energiebranche (verspreid over ongeveer 1.000 bedrijven). Tot 2020 kan het aantal uitgroeien naar 7.500 banen, aldus adviesbureau ECN.

Rendement zonnepanelen

Het rendement van zonnepanelen is afhankelijk van factoren als de hellingshoek, het type zonnecel, zoninstraling en temperatuur. Het rendement van zonnepanelen neemt nog elk jaar toe. Het paneelrendement van de marktleider First Solar is sinds 2006 toegenomen van 9.5 procent naar nu 13.2 procent. Dat is een toename van 39 procent, terwijl in diezelfde periode de kosten van het zonnepaneel met 55 procent zijn afgenomen.

In april 2013 presenteerde IBM een prototype van een zonne-installatie met 80 procent rendement. Het hoge rendement is mogelijk door een combinatie van efficiënte koeling en richtbare spiegels. De energiekosten zouden hiermee onder de tien dollarcent per kilowattuur uitkomen. De Zwitserse Commissie voor Technologie en Innovatie heeft een drie jaar lopende subsidie van 1,8 miljoen euro toegekend voor het ontwikkelen van een commerciële variant van de installatie.

Terugverdientijd zonnepanelen

Voor afnemers van zonnepanelen is ook een ander soort rendement van belang. Bedrijven en particulieren die zonnepanelen installeren, doen dat niet zonder de terugverdientijd van zonnepanelen te kennen. Ook die is natuurlijk afhankelijk van factoren als het formaat en het type PV-systeem dat wordt geïnstalleerd.

Het gemiddeld rendement over een investering met een looptijd van 25 jaar varieert tussen de 0 en 16 procent. Tot 15.000 kWh is het rendement van investeren in zonnepanelen altijd 4 procent of meer. Hoe hoger het energieverbruik, hoe lager het rendement. Onderstaande grafiek is gebaseerd op een analyse van 300 bedrijven met zonnepanelen.

De terugverdientijd van zonnepanelen ligt doorgaans tussen de acht en tien jaar (zonder subsidie). Daarna beginnen gebruikers van zonnepanelen netto geld te verdienen aan hun PV-installatie.

rendement op zonnepanelen

(Bron: Flynth, november 2013)

Salderen zonnepanelen

Salderen, opgenomen in de Elektriciteitswet van 1998, houdt in dat de energie die een kleinverbruiker teruglevert aan het net weggestreept kan worden met zijn energieverbruik bij een energieleverancier. De salderingsregeling geldt alleen voor kleinverbruikers. De kleinverbruiker ontvangt dezelfde prijs (inclusief btw, energiebelasting en transportkosten) voor de energie die hij teruglevert.

De regering wil vanaf 2020 de huidige salderingsregeling gaan versoberen. Voorwaarden zijn een grootschalige uitrol van de slimme meter en succesvolle praktijkervaringen met collectieve projecten, die gebruik maken van de korting op de energiebelasting.

De wijziging betekent feitelijk dat de fiscale stimulans van 23 cent per kWh wordt teruggebracht naar 7,5 cent per kWh. De maatregel kan natuurlijk nadelige gevolgen hebben voor langetermijninvesteringen als een zonnestroominstallatie.

Subsidie op zonnepanelen

In 2013 kwam een subsidieregeling voor zonnepanelen voor particulieren ten einde. In dertien maanden tijd dienden meer dan 90.000 huishoudens een aanvraag in voor de aanschaf van zonnepanelen. De huishoudens kregen bij de aanschaf van zonnepanelen een tegemoetkoming van maximaal 650 euro.

Vanuit de branche wordt veelal positief gereageerd op het einde van de subsidieregeling. Zo ziet de directeur van Oskomera subsidie op zonnepanelen als heroïne voor de markt. Ondernemers zouden er lui en minder scherp van worden. ‘Zonder subsidie worden leveranciers van zonnepanelen eindelijk gedwongen na te denken over hun propositie en de kwaliteit van hun dienstverlening’, aldus Dennis Gieselaar.

Ook Peter Desmet, CEO van SolarClarity, is ervan overtuigd dat de branche geen subsidie nodig zou moeten hebben. ‘Zonnepanelen zijn zonder subsidie hartstikke rendabel!’, schrijft hij. ‘We kunnen op eigen benen staan, dus laten we dat ook doen!’

BTW op zonnepanelen en de KOR

Het Europese Hof van Justitie heeft in 2013 bepaald dat eigenaren van zonnepanelen voortaan btw moeten betalen over hun eigen opgewekte zonnestroom. Het zelf opwekken van elektriciteit is een economische activiteit en daarom btw-plichtig.

Door het bestaan van de kleineondernemersregeling (KOR) heeft deze uitspraak bijna geen impact in Nederland. De KOR houdt in dat btw-bedragen tot een hoogte van 1.345 euro niet betaald hoeven te worden. De btw-plicht zal daarom vooral consequenties hebben voor bezitters van (zeer) grote systemen.

In november 2013 gaf de fiscus meer uitleg over de btw-plicht voor zonnepanelen. Particulieren die na 1 april 2013 hun zonnestroominstallatie hebben aangeschaft, kunnen btw terugvorderen van de fiscus. Wel gelden hiervoor een aantal voorwaarden.